findik-davasi-vatan-davasidir-iii

FINDIK DÂVASI, VATAN DÂVASIDIR –III– / A. Bâki AYTEMİZ

Dünkü bölümde, fındık üreticisinin emeğinin, alın terinin uluslararası sermayeye nasıl peşkeş çekildiğini, üreticinin uluslararası sermayenin nasıl kölesi haline getirildiğini, üreticinin cebinden çalınan paranın nasıl uluslararası sermayeye aktarıldığını yazmıştık.

Bu gün bu mekanizmanın nasıl çalıştığını anlatmaya çalışacağız.

Dün de belirtmiştik, Tarım Bakanlığı bir kg fındığın üretim maliyetini 8,75 lira olarak önceden açıklamıştı. Bu üretim maliyetine nisbetle çiftçinin para kazanabilmesi için kg fiyatı ne olması gerekir, bu nasıl belirleniyor?

Bu sene çiftçi, geçtiğimiz seneki 13-14 liralık fiyatı baz alarak en aşağı bu fiyata fındığını satmayı ummaktaydı. Fiyatlarda bir artış olmasa bile bu sene rekoltenin fazla oluşuna istinaden, aradaki enflasyon ve artan maliyet farkı bu şekilde bir nebze de olsa kapanmış sayılabilinirdi. Çiftçi buna da şükreder, “Allah bu günümüzden geri koymasın, devlete millete zeval gelmesin” diye dua ederek, az ekmeğinin Allah’ın bereketiyle çoğalacağını ümid ederek, eline geçen parayla borcunu öder, çocuğunu evlendirir, okula gidene harçlığını gönderir, evinin masraflarını yapar, geçinip gitmeye bakardı…

Fakat…

Açıklanan fiyatla, bırakın geçen seneki ile bir olmayı, neredeyse geçen senenin yarısına yakın bir fiyata fındığını satmaya mecbur bırakılıyor.

Şimdi sizlerle bir çiftçimizin yapmış olduğu hesabı paylaşacağım:

Görüldüğü üzere fındıkçı bırakın kâr etmeyi, zarar ediyor…

Oysa tarım Bakanı çok bilmiş Fakıbaba, halkın fındık fiyatlarından memnun olduğunu, stokçuların şikâyet ettiğini ileri sürecek kadar ne dediğini bilmiyor.

Sayın Fakıbaba, bir gün çıkın da fındık tarlalarının arasına girin, fındıkçı ile bir yüz yüze konuşun bakalım, tabi cesaretiniz varsa… Bakalım şikâyet eden fındık üreticileri mi; fındık üreticisinin memnun olduğunu nereden uydurmaktasınız?

Fındık Fiyatları Nasıl Belirleniyor?

Fındığın son tüketicisi, gelir düzeyi yüksek olan Avrupalılar. Fındık dünyada en çok Avrupa’da tüketiliyor. Fındık’tan üretilen mamul malların fiyatları da üç aşağı, beş yukarı standart… Bu standart çerçevesinde Erbakan döneminde fındığın üreticiden alım fiyatı olarak 5 dolar belirlenmişti. Yani üreticiden 5 dolara fındık alınır ve bunun üzerine bir miktar kâr konularak Avrupa piyasalarında bu fındığı alıp üretim yapacak olan sermaye çevrelerine satılırsa, hem fındıktan üretim yapan sermaye çevreleri işlerini yürütebilir, hem tüccar kazanır hem de üretici mağdur edilmemiş olur…

Peki, şimdiki sistem nasıl çalışıyor?

İşte bunu gerçekten bilen kimse yok.

Bilen yok değil de, bilenler, fındık fiyatlarını açıklayanlar bunu neye göre tesbit ettiklerini açıklamıyor.

Gerçekte neler oluyor dediğimizde ise karşımıza şu tablo çıkmakta:

Dünyada üretilen fındığın % 70 kadarı ülkemizde yetiştirilir.

Dünyada üretilen fındığın % 70’ine sahip olmamıza rağmen fındığın fiyatını doğal olarak sayıları 500 bin dolaylarında olan fındık üreticileri ya da bunların temsilcileri –diğer bir ifade ile ülkemiz– belirlemesi gerekirken maalesef fındığı ithal eden Avrupalı firmalar belirler.

Fındık ihracatının % 70’i Avrupa çikolata sanayine gitmektedir. Yani, Avrupa çikolata sanayinin temel hammaddesi olan fındık Türkiye tarafından karşılanmaktadır. Fındığın fiyatını kendine göre belirleyen Avrupalı büyük çikolata firmaları belirledikleri fiyattan, yüksek miktarlarda fındık alımı için 7-10 dolaylarında Türk firmaları ile sözleşme yaparlar. Alım şeklini, alım miktarını, fiyatını, alım esaslarını, ödeme biçimlerini bu sözleşmeye yazarak imzalarlar. Sonra bu firmalar ülke içinde 15-20 dolaylarında firma ile anlaşma yapar. Bu şekilde fındıkta bağlantı kurulur.

Mart-Nisan-Mayıs aylarında, fındık meyvesi daha dalda karanfil-çotanak taslağı yada genç çotanak halinde iken diğer bir ifade ile fındık dalda olgunlaşmamış durumdayken alivre satış ile fındık satılır. Burada maliyet gözetilmez, tahmin edilen rekolteye göre, yabancı alıcılar yerli tüccara fiyat empoze eder.

Fındık fiyatını Avrupalı fındık alan büyük çikolata firmaları belirlemekte, bizim tüccarlarımızda belirlenen bu fiyat üzerinden istenilen kadar fındığı tedarik etmektedir.

Türk fındık firmaları bu fiyata itiraz edemezler.

Türk fındık firmaları çikolata firmalarının belirlediği fiyattan fındık tedarik ederler. Tedarikçidirler. Fiyatı veren ve belirleyen değil sadece ürünü tedarik edendir.

Yıllarca fındık pazarlama sisteminin böyle işlediğini bir tek fındık üreticisinin bilmediği, fındık sektörü içinde olanların da % 80-90’nın bildiği söylenmektedir.

Dünya Kabuklu Yemişler birliği adında bir kurum, her sene farklı bir ülkede toplanarak o seneki fındık mahsulü üzerinde kendince bilgiler paylaşır. Burada hangi ülkede ne kadar fındık üretileceği, stoklarda ne kadar fındık olduğu belirtilir. Bu sene açıklanan tablo şöyleydi:

Tarım bakanlığı, bu sene fındık rekoltesini kendisinin açıklayacağını söylemiş, kendisinden başka rekolte açıklayan olursa cezalandırmaya gidileceğini belirtmişti ama bu söylenenlerin lâfta kaldığı ve kalacağına bu tablo delildir. Bunun yanında İstanbul Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği de kendi rekolte tahminlerini şu şekilde açıkladı:

Fındık sektörü temsilcileri, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın geçen yıl yaptığı rekolte tahmininin yanlış olduğunu belirterek: “Bakanlık düşük rekolte tahmini yaptı. Fakat üretim daha fazla olunca, fiyat düştü. Toprak Mahsulleri Ofisi piyasaya müdahale etmek zorunda kaldı. Bu yıl aynı yanlışın yapılmaması gerekir.” derken, Bakan Fakıbaba, bu seneki fındık rekoltesine ilişkin, “Fındık rekoltesini önceden 700 bin ton olacağını hesap ediyorduk, ancak son zamanlarda külleme ve güneş yanığından dolayı rekoltenin 650–700 bin ton civarında olmasını öngörüyoruz. Bizde rekolte yüksek olmasına rağmen dünya rekoltesinde geçen yıla göre ciddi bir artış yoktur, bu da Türkiye’nin bir avantajı olarak görülmektedir.” demişti.

Türkiye’de fındık ihracatının önemli bir bölümünü üstlenen Oltan Gıda geçtiğimiz yıllarda İtalyan firması Nutella’nın sahibi Ferrero’ya satılmıştı. Üreticinin fındığını alan tüccarlar fındığı Oltan Gıdaya satıyordu, bu halen yine öyle, tüccarın elinde ki fındık yeni adıyla Ferrero Fındık’a satılmaya devam ediyor.

Ferrero Fındık tüccarlara alacağı fındık miktarını ve fiyatını önceden söyleyerek, buna göre alım yapıyor.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

*

Du kannst folgende HTML-Tags benutzen: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>