Madde Nedir? – Salih Mirzabeyoğlu

Madde Nedir?
“Maddenin Kritiği “

Was ist Substanz? “Kritik über Substanz”
What is substance? Criticism over substance
ما هو مضمون؟ النقد على المضمون”
Quelle est la substance? “La critique sur le fond
¿Qué es la sustancia? “La crítica sobre la sustancia”

 

Madde Nedir-kumandan

 

Takdim

“Madde nedir?” sorusunu, davet ettiği meselelerin ilgisi içinde ve metafizik kavramının anlamına nisbetle “ne madde değildir?” sorusuyla birlikte ele alırsak, bu hususta serdedilenlerden bütün bir felsefe ve hikemiyat tarihi karşımıza çıkar ki, hem imkân ve fasıllandırma olarak mümkün değil… Peşin hükmümüz, hiçbir şeyin mücerredinin sonuna kadar halledilemeyeceğidir. Bunun böyle olması gerekir; çünkü, varlığın ve bilginin ilk prensiblerini arayan “ontoloji – varlıkbilim” ve “epistomoloji – bilgi teorisi – marifet nazariyesi”, bilgisizlikle kuşatılmıştır ve öyle olmasaydı, zaten bilinemezden devşirilen demek olan bilgi olmazdı. Herşeyin bilindiği yerde, herşey donmuş demektir ki, hayat olmaz.
*
“Acaba düşünüşümüz, gerçek kâinatı doğru olarak tanıyabilecek bir durumda mıdır ve yine tasavvur ve mefhumlarımız gerçeği doğru aksettirebiliyorlar mı?”… Maddi, ruhî, hayâlî, yahut objektif ve sübjektif varlık ve bilgi, kuşatan ve kuşatılan hâlimiz, fizik – organik – ruhî, zaman ve mekâna âit nitelemelerimiz, neticede irca zarureti hâlinde “üst dil – üst diyalektik” ve zorunlu varlık şartını dayatır… “Zorunlu varlık”, şu veya bu diye gösterilebilse de, sözkonusu soru, insan için bir kefaret zarureti hâlinde “mutlak varlık” ve “mutlak fikri” gerekli kılar. “Mutlak varlık” ve “mutlak fikir”, bir kabul ediş olarak aynı ve birbirine irca edilmiş farzedilse de, sözkonusu soru gereği, kefalet meselesi açıkta kalır. İnsanın düşünme faaliyeti bakımından hiçbir zaman mutlakı ifâde edemeyeceği – tabiî kefalet meselesini de! – gözönünde tutulursa, O, bir imân mevzuu olarak gösterilmesi gereken olur; örgüleştiren değil… İmâna mevzu olan da, Allah ve Kitabı; buna nisbetle de olanlar ve olması gerekenler… Şe’n: Bir şeyin hususiyetinin fiilî tezahürü, neticesi ve eseri. İş, yeni olan hâl. Şân. Tavır. Hâdise. Vâkıa. Kastetmek. Emr ü hâl.
*
İmân, bir bedahet mevzuudur… Ama “imân nedir?” diye bir mesele açılırsa, kime imân ve neye imân mevzuunda, tecrübî bir yol da açılmış olur. Biz, bilgimizi sadece tecrübe ile bilmedik, tecrübe etmediğimiz şeyleri de biliyoruz. İmân mevzuunda her ne kadar bu iki bilgi birbirine karışıyorsa da, neticede bedahet olarak dolaysız ve doğrudan, tahkikî ve doğrulayıcılık usûlü olarak da tecrübî niteliktedir.
*
Madde, tabiat, ruh, zaman, mekân, Allah ve tabiî ki Sevgilisi ve bütün Resûlleri… “Bilinen” ve “bilen” ilgisi içinde, en ulvisinden en süflisine kadar bütün insan meseleleri. İrcâın ircâı hâlinde vahid gösterildiği, mutlak varlık ve fikir olan “imân”, mevzu olarak işaretlendiği zaman, topyekûn insan faaliyetleri sadece “iyi, doğru ve güzelleri” ile değil, bunların tersi ile de nisbîliklerini bulmuş olur. Bunun anlamı şudur: “Hakikate mutlak aykırı söz söylemek mümkün değildir!”… Vahdet şartı – zorunluluğu gereği böyle. O zaman da, iyi – doğru ve güzel’in tersi hakikatler, “neye göre?” ölçüsüne vurulduktan başka, kendi başlarına birbirini çelen mahiyetteki bilgi ve tecrübeye dair sistemlerin tabii olarak yeni verilerle çöküşünden sonra arta kalan “iyi – doğru ve güzellerini” bir veri diye değerlendirme durumu, onun ötesinde zarureti doğar. Bu, aynı zamanda, “küfrün kaynağını bilmeyen, gerçek imânda olamaz!” buyuran Muhiddin-i Arabî’nin bildiridiği hikmetin, imânın bir tecrid mevzuu oluşunun gereğidir.
*
Çeşitli mevzu ve derecelerde hakkı verilmiş her düşünce ve tecrübe için, elde ediliş yolları da dahil, söylenmesi gereken şudur: Söylenişindeki ihtiyaç doğru ya… İhtiyaçların tesbiti de yeni bilgi ve tecrübelere yol açar. Demek ki mesele, söylenenlere bire bir karşılık bulmaya çalışmak da değildir; bu, onu merkez kılar. İmân ve imâna mevzu olan başa alındıktan sonra, buna nisbetle ele alınanların, otomatik olarak lüzumsuzları da ortaya çıkar. Bunun yanında, aynı ifâde kalıbları içinde, ayrı kasıtlar, yahut yerinde doğruların yanlış yere ircâı meselesi… Bütün bunlar, bu esere nasıl bakılması gerektiğini de gösteriyor!
*
Muradımız belli: Hem içimizdekilere ve hem dışımızdaki çevrelere, birinciler için zenginleşme, ikinciler için bir yöneliş hakkı niyetine, bir ilhâm ve intibâ vermek… Süzgeç ölçülendirmesini misâllendirmek. Burada hem süzgeçten gereken asıllar sözkonusu, hem de ister istemez hangi sistem ve teori içinde bulunduğuna dair olanın gösterilebilmesi bakımından lüzumsuzlar; hani enkazdan geriye kalanları ayıklarken, neyin enkazı olduğunu da kifayet ölçüsüyle gösterme zarureti.
*
Mâhiyet: Bir şeyin içyüzü, aslı, esası, hakikati. Mahiyet, hakikatten daha umumidir; hakikat, hem mevcudat -var olan, kâinat, bütün mahlûkat- hem de ma’dumatta kullanılır… Ma’dumat: Yokluklar, maddi vücudu olmayan şeyler. Henüz varlık alanına çıkmamış mümkünler de, bahsedilen şekilde bir yokluk kasdında… İmâm-ı Rabbani Hazretleri: Biliniz ki, herşey kendi mahiyeti, hakikati ve özü ile şey’dir. Bunun içindir ki, “hiçbir şeyin mahiyeti yapılamaz!” denmiştir. Her cismin bir mahiyeti ve özü vardır. Cisimlere mahiyetlerini vermek için bir iş yapmak lâzım değildir. O halde bir şeye mahiyeti sonradan verilmez. O şeyin ve mahiyetinin birlikte meydana gelmesi için iş yapılır. Her şey, kendi mahiyeti ile şeydir. Bu söylediğimiz “zıll-gölge-“ de doğru olmuyor; bir şeyin zıllı, aksi, gölgesi, hayâli ve aynadaki görüntüsü, kendi mahiyeti ile zıll ve aks olmayıp, kendilerini meydana getiren asılın mahiyeti ile zıll ve aks olmuştur; çünkü görüntünün ve gölgenin mahiyeti yoktur. Gölgede bulunan mahiyet, onu meydana getiren asıl şeyin mahiyetidir. O halde asıl, gölgesine gölgenin kendinden daha yakındır… İmâm-ı Rabani Hazretlerinin bu ifâdelerinde, “varlık teorisi” ve “bilgi teorisi” alanına girecek olan bugüne kadar söylenmiş hiçbir şeyi görmezden gelmeyerek muhasebe edebilmenin ölçülendirmesini görüyoruz. Her felsefenin kendine nisbetle kabul ettiği “kendinde şey”i, kasdı belirtilmek ve aslına ircâ ile kullanabileceğimizi, yahut aslını gösterebileceğimizi… “Kendinden şey”; bilinmeyen veya bilinemez olan. “Bilinmeyen” ve “bilinemez olan” arasındaki farka dikkat: Bilinmeyen ve bilinemez olan, hiç bilmediğimiz bir mevzuda da hiç olmazsa onu bilmediğimize dair bir bilgiye sahib olmamız gibi, “bilen” bize karşı, “bilinen” durumundadır. “Bilinmeyen”, henüz bilmediğimiz bir imkân, “bilinemez olan” ise “asla bilemeyeceğimiz”; bu hususta çeşitli felsefelerin nitelemeleri ve çekişmeleri bir yana, son tecridde “Zorunlu Varlık – Kendinden Varlık”, bizim için hem “bilinmeyen”, hem de “bilinemez olan”dır. O’nun “bilinemez olan” her türlü kavrayış dışı Zât’ı, hem “Zorunlu Varlık”ın, hem de O’ndan olan topyekün varlığın varlık şartıdır; “Zorunlu Varlık – Vacib-ül Vücud”… Zât’ına nisbetle ilk beliriş mertebesi ki, vücudî beliriştir; bu vücut, ilk tecelliye gölge olma yoluyla, Zât’a ve sıfatlara âit bütün kemâllleri kendinde toplar… Aslı “eserde müessiri görmek” olan bâtın yoluna bağlı bir işin, tevatüren öğrendiğimiz ve insan ve toplum meselelerinin halli sadedinde kavramaya çalıştığımız ölçü ve ölçülendirmelerini böylece çerçevelendirmiş oluyoruz.
*
Hazreti Ali, birbirinin aynı bir iş hâlinde, “hakikati öğren, sonra söyleyeni de öğrenirsin!” buyuruyor; nihayetinde, Allah ve Resûlü; bildirdikleri, gösterdikleri… Yine Hazret-i Ali: “Tecrübe, fayda ile birlikte bir ilimdir!”… Şah-ı Nakşibend Hazretleri: “Şer’î, istidlâlî ve nazarî ilimlerden maksat, dindeki gizliliklerin açık edilmesi; icmâl yollu olan marifeti tafsile getirmek ve nazariyattan zaruriyata çıkarmak. Bâtın marifetinden maksat da o!” buyuruyor. Yukarıda anlatılanlardan da görülebileceği gibi, tasavvufta bir tecrübe işi. Tecrübe ve fayda, “faydalı bir tecrübe” ifâdesinden de anlaşılacağı üzere, birbirinden ayrı, ama içiçe yönleri olan kavramlar… “Deneme, anlamak için yapılan iş, pratik”, tecrübenin mânâları fayda’da; ve her ikisine âit olmak üzere, tahlil ve tetkik… Hazret-i Ali ve Şah-ı Nakşibend Hazretlerinin bildirdikleri ışığında, “varlık” ve “bilgi”ye, yaşama ve bilgiyi elde etme yollarına ve meselelerine el atma yollarına ve meselelerine el atma zarureti ve usulünü de görüyoruz… Onların sözlerinin de, nazariyattan zaruriyata-amele getirilmeleri gereği içinde!
*
Madde, tabiattan, fizik ve kimyaya, varlık tabakaları boyunca kendini birinci ve ikinci olarakempoze ettiği her yerde, ne olduğu araştırılması gereken; onlarla içiçe müstakil felsefeler. Söylenenlere tek tek karşılık bulmaya çalışmak; onları merkez kılar, işimiz onların bütününü ele alıcı bir tahlil de değil. Bunun yanında, karşı tarafın ifadelerini, onun söylemek istemediği bir şekilde, muradına aykırı olarak kullanmak gereği… Bütün bunlar gözönünde tutulduğunda, bizim yertimiz sabit olmak üzere, doğrudan maddeci düşüncelere “madde merkezli” olmaları bakımından el atarken, hem bizi ve hem de onları bir arada gösterme zaruretine binaen, ifade bütünlüğü içindeki lüzumsuzların da görüneceği tabiîdir; siz, eserimizin bütününden sizde kalması gereken hülâsaya dikkat edin!
Muhiddin-i Arabî Hazretleri, Allah’ın güzel isimlerinden “Rahman” kasdıyla, “biz bildik ki, Alem insanların takva ehli olmasını gerektiren İlâhî bir ismin tasarrufu altındadır!” buyuruyor… Onun muradı ve kasdı belli; Allah’ın “Rahmetim gazabımı geçti” buyurmasının, bâtın yaşaması içinde ifadesi. O murada ve kasta bağlı bir iş hâlinde fikir ve ilimde takva da, tetkik, tahlil, tahkik, keşif, icad, tecrübe olarak, arama, tarama ve tecrit işi… Eserimiz, başlığının belirttiği çerçevede buna dair bir numune!

Fragmanlar

“Madde nedir?” sorusundan başlayarak, organizmaya kadar gelirken, “hayat nedir?” ve duyu organlarımızdaki, ona veya maddeye atfettiğimiz ihsaslar -hissetme, görme, bulma, bilme, zannetme, algı- nedir, derken akıl, sonra ona nisbetle bildiğimiz, bilmediğimiz, yahut bilmeyeceğimiz şeyler; ruha bağlı akıl keyfiyetinin ne olduğu, onun karışık bir mahiyet belirtmesi bakımından, “ruh nedir?” sorusu. Son tecritte, Allah, ruh, madde, zaman ve mekân gibi, isim ve kavramlarda odaklanan sır ve problemler. Hepsi içiçe, alt alta, üstüste. (s.18)

Maddeyi, “madde ne değildir?” diye de görebiliriz. O, enerji depolayan mineral değildir, bitki hayatında gördüğümüz hayat sahibi değildir, nefs sahibi olma özelliği içinde irade belirten hayvan gibi irade sahibi değildir; nihayet, ruh ve nefs sahibi oluşu içinde, hürriyet keyfiyetine haiz irade sahibi insan değildir… Burada ilk söylenecek olan şey, madde, kendinden üst seviyede bu türemeleri, kendinde olmayanı verebilmek gibi, nasıl vermiştir?.. (s.72)

“Madde, insanın duyularında mevcut objektif realiteyi belirtmeye yarayan bir felsefî kategoridir; duyularımız, bu objektif realiteyi kopya eder, onun fotoğrafın çeker, suretini çıkarır, fakat o bütün bunlardan bağımsızdır. Madde, duyu organlaımıza tesir etmek suretiyle ihsasları meydana getiren şeydir; bize duyularla verilşmiş objektif realitedir.”
Lenin’in madde tarifi bu ya… Madde dünyasının insan şuurundan bağımsız olarak var olduğu gerçeğinden, onun bir şuur için, her zaman mevcut olması gereken bağımsız varlığını kabule; bu, bariz bir “”parolojizm-parça ilim”dir. Lenin’in, “Materyalizm ve Ampirio-kristizm” adlı eserinin bir yerinde bu anlayışı doğrular gibi görünen bir ibare vardır… (261)

Her ilmi ampirizmin düştüğü temel yanılgı, “madde, kuvvet, birlik, çoğulluk, küllî, sonsuz” gibi metafizik kategorileri kullanmasıdır. Ampirizm bu kategorileri birbirine bağlar, aralarında tatmin ve kıyas biçimlerini var sayar ve uygular, böylece kendisi de bilmeden metafizik bir bilgiyi kabul eder; bu ise onun, bu kategorileri ayırdetmeksizin ve bu işlemler üzerinde bilgisi olmaksızın kullanılmasına ve birleştirilmesine yol açar. (s.266)

İçindekiler

1. Levha Terkib
Berzah Hakkında
İdrak-Bilinmeyen-Bilinmez Olan
Bir ve Bin
Sır Birliğinde Birlik
Hiss
Kategoriler – İsimler
Madde Nedir?
Işık Unsuru
Allah’ın İsimleri
Terkib
Bilgi Teorisi- Kefalet Meselesi
Yükseğe Doğru Tekâmül Meselesi
Tamlık Ve Tamamlık I
Tamlık Ve Tamamlık II

2. Levha Umumî Bakış
Lâ Yükellifullahu…
Madde-Nefs-Akıl-Ruh
NLP Vesileyle
Fizik ve Metafizik
Metafizik Problemler
Gerçeklik – Kavram – İde
Ayniyet
Şekil ve Madde
Meta-Fizik
Ruhun Gücüne İnanma
Tarih ve Tarih
Tarih Metafiziği
Objektif Geist – Toplum Geistı
Mekanik Dünya Görüşü
İlim Felsefesi

3. Levha Objektif idealizm marksizm ve…
Felsefe İhtiyacı ve Bölünme-Birleştirme
Hegel-Marks-Lenin
Madde (Materia) Mefhumu
Madde (Materia)nın Vasıfları
Hareket Ve Değişim
Kâinatın Maddi Bütünlüğü
Varlık ve Yokluk
Varlık veYokluğun Birliği
Varlık – Yokluk – Oluş
Mutlak ve İzâfî Hakikat
İlliyetin Mahiyeti ve Geçerlilik Vasfı
Tesadüf Zarurete Engel Olabilir mi?
Mekân ve Zamanda Sonsuzluk
Mekân ve Zaman
Metodun Önemi
Marksist Diyalektiğin Kanunları
Formel Ve Diyalektik Mantık
Mantık ve Bilgi Teorisi Olarak Diyalektik
Mesele
Düşünce Zâhir Olmalıdır
Madde ve Şuur I
Madde ve Şuur II
Şuur Nedir?
İn’ikas Olarak İdrak
Ampirizm-Tenkidî Felsefe ve Çözümlenmesi
Madde Nedir? Tecrübe Nedir?
Tecrübe-Bilgi
Temel Hata
Bilginin Temel ve Hedefi ve Hakikatin Ölçüsü Olarak Pratik

ibda-yayinlari

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

*

Du kannst folgende HTML-Tags benutzen: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>